Kaynaklar ve Yöntem

Arapça metin: Tanzil Projesi

Kur'an metni Tanzil Projesi'nin Uthmani metnidir (sürüm 1.1, duraklama ve secde işaretleriyle). Tanzil kullanım şartları metnin değiştirilmeden, kaynağı belirtilerek ve tanzil.net'e bağlantı verilerek her sitede kullanılmasına izin verir; bu şartlara uyuyoruz. Sitede gösterilen Arapça, Tanzil dosyasıyla harfi harfine aynıdır: derleme sırasında 6236 âyetin tamamı kaynak dosyayla karşılaştırılır, bir harf farkı bile derlemeyi durdurur. Tek fark görünümdedir: Tanzil'in düz metninde sûre başındaki besmele 1. âyetin başına yazılır; biz besmeleyi (Tevbe sûresi hariç) ayrı satırda gösteririz. Fâtiha'da besmele 1. âyettir.

Arapça metnin SHA-256 özeti: 9cf746b2c7501b4497d5db95589b99feab1e641a04bf1856c55a74cba39ecbf3

Meal: Elmalılı Hamdi Yazır (orijinal metin)

Türkçe meal, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın (1878-1942) Diyanet'in görevlendirmesiyle hazırladığı ve 1935-1938'de Hak Dini Kur'an Dili içinde yayımlanan tercümedir. Yazar 1942'de vefat ettiği için eser, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 27. maddesindeki 70 yıllık süre dolduğundan kamu malıdır. Metni, eseri kamu malı olarak yayımlayan Vikikaynak'tan (sayfa sürümleri sabitlenerek, 22 Ekim 2026) aldık. Sonradan sadeleştirilmiş Elmalılı baskıları, Diyanet meali ve vefatından 70 yıl geçmemiş yazarların mealleri telif kapsamında olduğu için kullanılmadı.

Meal metnine dokunmuyoruz: yazım ve noktalama Vikikaynak'taki gibidir. Elmalılı bazı âyetleri birlikte çevirmiştir; bunlar tek blokta gösterilir:

  • En'âm 100-101
  • Hûd 54-55
  • Hicr 14-15
  • Hicr 37-38
  • Hicr 92-93
  • Kehf 23-24
  • Kehf 80-81
  • Tâhâ 87-88
  • Şuarâ 76-77
  • Şuarâ 92-93
  • Şuarâ 95-96
  • Kasas 47-48
  • Secde 28-29
  • Sâd 59-60
  • Vâkıa 11-12
  • Vâkıa 36-37
  • Mümtehine 6-7
  • Tekvîr 8-9
  • Mutaffifîn 4-5

Bilinen aktarım sorunları

Vikikaynak metnini başka bir Elmalılı baskısıyla âyet âyet karşılaştırdık (yalnızca iç denetim için; o baskı yayımlanmaz). Bulunan sorunlarda metni düzeltmek yerine şu şekilde gösteriyoruz:

Mealleri birbirine geçmiş âyetler (birlikte, tek blokta gösterilir):

  • Âl-i İmrân 166-167: 167. satır 166'nın son kısmını içeriyor
  • Âl-i İmrân 179-180: 179. satır 180'in başını içeriyor
  • Nisâ 168-170: 168. satır 169'u, 169. satır 170'in başını içeriyor
  • Mâide 6-8: 6. satır 7'yi, 7. satır 8'in başını içeriyor (kaynakta '*' ayracı)
  • Nahl 71-72: 71. satır 72'nin büyük kısmını içeriyor
  • İsrâ 46-51: 46-51 arasında ayet sınırları bir satır kaymış
  • Fetih 4-6: 4-6 arasında ayet sınırları kaymış
  • Hadîd 12-14: 12. ayet iki satıra bölünmüş, sınırlar kaymış

Meali gösterilmeyen âyetler (kaynakta yanlış satır var; Arapçası tamdır):

  • Nisâ 20: satır 19. ayetin kopyası
  • Nisâ 24: satır 23. ayetin kopyası
  • Nisâ 60: satır 59. ayetin kopyası
  • Mü'minûn 34: satırda ayetin bir kısmı eksik
  • Kalem 16: satır 17. ayetin başının kopyası

Başka bir hata görürseniz bize yazın; düzeltmeyi kaynağıyla doğrulayıp yayımlarız.

Latin harfli Türkçe okunuş: nasıl hazırlandı?

Okunuşu biz hazırladık. Hiçbir okunuş kitabından veya sitesinden metin kopyalamadık. Okunuş, Tanzil'in Arapça metninden, Türkiye'de yaygın okunuş yazımına ve temel tecvid kurallarına göre bir bilgisayar programıyla harf harf üretilir:

  • Uzun okunan sesler â, î, û ile; ayn ve hemze (kelime içinde) kesme işaretiyle (') yazılır.
  • Şeddeli harf iki kez yazılır (rabbi, innâ). Lâm-ı şemsiyyede "el" takısının lâmı okunmaz, sonraki harf ikizlenir (er-rahmân → rahmânir rahîm); lâm-ı kameriyyede okunur (el-hamdu).
  • Allah lafzı "Allâh" yazılır (bismillâhi, lillâhi). Kelime başındaki vasıl elifi cümle içinde okunmaz, önceki uzun ses kısalır (fî el-ardı → fil ardı).
  • Tenvin ve sâkin nûnda idgam (min rabbihim → mir rabbihim; gunneli idgam: min veliyyin → miv veliyyin), iklab (b önünde m: mim ba'di), ihfa (n), ihfâ-i şefevî ve tenvinden sonra vasıl elifinde -ni (nûn-ı ıvaz) uygulanır.
  • Âyet sonunda durulduğu (vakf) varsayılır: son hareke ve tenvin okunmaz, üstün tenvin uzun â olur, yuvarlak te (ة) h okunur. Âyet içindeki durak işaretlerinde durulmadan okunur (vasıl).
  • Sûre başlarındaki hurûf-ı mukattaa harf adlarıyla yazılır (Elif Lâm Mîm, Yâ Sîn, Hâ Mîm...). Hafs rivayetinde özel okunan üç kelime (mecrêhâ, te'mennâ, e a'cemiyyun) ayrıca tanımlıdır.
  • Üstün, kalın harflerde ve kalın harften önce "a", diğerlerinde "e" yazılır; ötre "u", esre "i" (kalın harften sonra "ı").

Nasıl denetledik? Üretilen okunuşu, internette yayımlanmış üç bağımsız Türkçe okunuş metniyle âyet âyet karşılaştırdık (yalnızca ölçüm için; bu metinler sitede yayımlanmaz): Açık Kuran (acikkuran.com) – okunuş, Kuran Edize (kuran.edize.com) – Türkçe okunuş, 3ondokuz (3ondokuz.com) – âyet okunuşu (çeviriyazı). Karşılaştırmada yazım geleneğinden doğan farklar (â/a, e/a, ı/i, ü/u, kesme işareti, boşluk, ikiz harf, âyet sonunun vasıl ya da vakıf yazılması) eşit sayılır; harf ve hece farkları ölçülür. Bir sûrenin okunuşu ancak her kaynakla ortalama benzerlik en az %95,0 ve her âyet en az bir kaynakla %85,0 benzer ise yayımlanır. Kalan farkların çoğu geleneğe bağlıdır: bazı metinler idgam ve iklabı yazmaz (min rabbihim / mir rabbihim), bazıları âyet içindeki durak işaretlerinde durur. Bulduğumuz farklarda kaynak metinleri değil, programın kuralını düzelttik.

114 sûrenin tamamı denetimden geçti.

Sûre sûre benzerlik oranları
SûreAçık KuranKuran Edize3ondokuzDurum
1. Fâtiha%100,0%100,0%100,0yayında
2. Bakara%98,9%98,9%98,9yayında
3. Âl-i İmrân%98,8%98,8–yayında
4. Nisâ%98,7%98,8–yayında
5. Mâide%98,9%99,1–yayında
6. En'âm%98,9%99,1–yayında
7. A'râf%99,1%99,2–yayında
8. Enfâl%99,2%99,2–yayında
9. Tevbe%98,9%99,0–yayında
10. Yûnus%98,9%99,2–yayında
11. Hûd%98,8%99,1–yayında
12. Yûsuf%99,0%99,1–yayında
13. Ra'd%98,8%98,9–yayında
14. İbrâhîm%99,2%99,2–yayında
15. Hicr%99,3%99,2–yayında
16. Nahl%98,9%99,1–yayında
17. İsrâ%99,0%99,2–yayında
18. Kehf%99,2%99,4%99,3yayında
19. Meryem%99,1%99,3–yayında
20. Tâhâ%99,3%99,4–yayında
21. Enbiyâ%99,1%99,2–yayında
22. Hac%98,9%99,2–yayında
23. Mü'minûn%99,1%99,1–yayında
24. Nûr%98,8%99,0–yayında
25. Furkân%99,0%99,1–yayında
26. Şuarâ%99,4%99,4–yayında
27. Neml%99,0%99,1–yayında
28. Kasas%99,2%99,3–yayında
29. Ankebût%99,0%99,2–yayında
30. Rûm%98,9%99,3–yayında
31. Lokmân%98,8%99,2–yayında
32. Secde%99,1%99,2–yayında
33. Ahzâb%99,2%99,4–yayında
34. Sebe'%98,8%99,3–yayında
35. Fâtır%99,0%99,2–yayında
36. Yâsîn%98,8%99,0%98,9yayında
37. Sâffât%99,5%99,5–yayında
38. Sâd%98,8%99,1–yayında
39. Zümer%98,8%99,2–yayında
40. Mü'min%99,3%99,4–yayında
41. Fussilet%98,9%99,1–yayında
42. Şûrâ%98,9%99,1–yayında
43. Zuhruf%99,1%99,2–yayında
44. Duhân%98,9%99,1–yayında
45. Câsiye%98,8%99,1–yayında
46. Ahkâf%99,0%99,2–yayında
47. Muhammed%99,0%99,3–yayında
48. Fetih%99,0%99,1%98,9yayında
49. Hucurât%98,7%98,9–yayında
50. Kâf%98,8%98,9–yayında
51. Zâriyât%98,2%98,7–yayında
52. Tûr%98,3%98,4–yayında
53. Necm%99,4%99,7–yayında
54. Kamer%98,8%98,8–yayında
55. Rahmân%99,6%99,5%99,7yayında
56. Vâkıa%98,7%98,6%98,9yayında
57. Hadîd%99,0%99,2–yayında
58. Mücâdele%99,0%99,3–yayında
59. Haşr%99,0%99,2%98,9yayında
60. Mümtehine%99,1%99,4–yayında
61. Saf%99,2%99,4–yayında
62. Cuma%99,0%99,2%98,9yayında
63. Münâfikûn%99,2%99,3–yayında
64. Tegâbün%99,0%99,2–yayında
65. Talâk%98,6%99,0–yayında
66. Tahrîm%98,9%99,2–yayında
67. Mülk%98,8%99,0%98,9yayında
68. Kalem%99,1%99,2–yayında
69. Hâkka%99,1%99,2–yayında
70. Meâric%99,4%99,4–yayında
71. Nûh%99,4%99,4–yayında
72. Cin%98,9%99,1–yayında
73. Müzzemmil%98,9%99,4–yayında
74. Müddessir%99,0%99,2–yayında
75. Kıyâmet%98,8%98,7–yayında
76. İnsân%98,8%99,1–yayında
77. Mürselât%98,6%98,4–yayında
78. Nebe%99,4%99,5%99,4yayında
79. Naziât%99,6%99,6–yayında
80. Abese%98,7%97,8–yayında
81. Tekvîr%99,5%99,5–yayında
82. İnfitâr%99,7%99,7–yayında
83. Mutaffifîn%99,2%99,3–yayında
84. İnşikâk%99,7%99,7–yayında
85. Burûc%99,2%99,2–yayında
86. Târık%99,4%99,4–yayında
87. A'lâ%99,6%99,6–yayında
88. Gâşiye%99,5%99,3–yayında
89. Fecr%99,6%99,5–yayında
90. Beled%98,9%98,9–yayında
91. Şems%99,1%99,1–yayında
92. Leyl%99,8%99,8–yayında
93. Duhâ%99,8%99,8%99,8yayında
94. İnşirâh%99,6%99,6%100,0yayında
95. Tîn%100,0%99,0%100,0yayında
96. Alak%99,5%99,1%99,5yayında
97. Kadir%99,7%99,7%99,7yayında
98. Beyyine%99,2%99,1%99,2yayında
99. Zilzâl%98,9%98,2%98,9yayında
100. Âdiyât%99,9%99,9%99,9yayında
101. Kâria%99,7%99,7%99,7yayında
102. Tekâsür%100,0%100,0%100,0yayında
103. Asr%100,0%100,0%100,0yayında
104. Hümeze%98,4%97,3%98,4yayında
105. Fîl%99,1%99,1%99,1yayında
106. Kureyş%99,6%99,6%99,6yayında
107. Maûn%99,5%99,5%99,5yayında
108. Kevser%100,0%100,0%100,0yayında
109. Kâfirûn%99,1%99,1%99,1yayında
110. Nasr%99,6%100,0%99,6yayında
111. Tebbet%97,7%98,6%98,6yayında
112. İhlâs%99,5%99,5%98,2yayında
113. Felak%100,0%100,0%100,0yayında
114. Nâs%100,0%100,0%100,0yayında

Okunuş bir yardımcıdır. Latin harfleri Arapça seslerin bir kısmını (ayn, ha, kalın harfler, med uzunlukları) tam karşılayamaz. Kur'an'ı doğru okumak için bir hocadan veya dinleyerek öğrenmenizi öneririz. Bir okunuş hatası görürseniz âyetin altındaki ⚠ Hata bildir düğmesine dokunun ya da [email protected] adresine yazın; kuralı düzeltip bütün sûrelerde yeniden denetleriz.

Sesli okuma (tilavet)

Sûre sayfalarındaki ses kayıtları, okuyan Aaqib Azeez'in kendi kayıtlarını Wikimedia Commons'ta herkesin kullanımına açtığı dosyalardır. 78 kayıt CC0 1.0 (kamu malı) ile, 35 kayıt CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır; her sûre sayfasında o kaydın lisansı ve özgün dosyanın bağlantısı yazar. Dosyaları, telefonda az veri harcasın diye 64 kbps tek kanallı MP3 biçimine dönüştürdük; okuyuşa (kesme, ekleme, hız) dokunmadık. CC BY-SA 4.0 kayıtların dönüştürülmüş hâlleri de aynı lisansla kullanılabilir.

Kayıtlar tertîl (murattal) üslubundadır; 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44. sûreler mücevved üsluptadır. Âyet âyet zaman bilgisi olmadığı için okunan âyet ekranda işaretlenmez. Ses kaydı olmayan sûreler: 28. Kasas, 89. Fecr. Bu sûreler için ve başka okuyuculardan dinlemek için Diyanet Kur'an-ı Kerîm portalını öneririz.

Ses, siz "Dinle"ye basmadan indirilmez. "Sesi telefona kaydet" düğmesi o sûrenin kaydını internetsiz dinlemek için telefonunuza kaydeder. Namaz dualarının okunuşları için Namaz Vakitleri sitesinin dualar bölümüne bakabilirsiniz.

Sûre ve cüz bilgileri

Âyet sayıları, sûre sırası, Arapça sûre adları ve cüz başlangıçları Tanzil meta verisinden (CC BY 3.0) alınır. Sûrelerin Mekkî/Medenî oluşu ve secde âyetleri gibi alimler arasında farklı görüş bulunan bilgileri yazmıyoruz.

Fazilet ve rivayetler

Sûrelerin fazileti hakkında hadis veya rivayet aktarmıyoruz; güvenilir kaynağı ve sıhhati doğrulanmadan bu tür bilgilerin yayılmasını doğru bulmuyoruz.

Yazı tipi

Arapça metin Amiri Quran yazı tipiyle (SIL Open Font License 1.1) gösterilir.

Gizlilik

Kaldığınız yer, yazı boyutu, hatim listesi, dağıtım isimleri ve kaydettiğiniz ses dosyaları yalnızca telefonunuzda (tarayıcının yerel depolamasında) tutulur; sunucumuza gönderilmez. Resimli kartlar da telefonunuzda çizilir.

Kaynak listesi

Vikikaynak sayfa sürümleri: 114 sayfa, sürüm numaraları 74319–158621.